Przejdź do treści

Przygotuj wstępną drabinkę ekspozycji do omówienia z terapeutą CBT

Spisz unikane sytuacje od łagodnych (30/100) do najtrudniejszych (90/100) i zidentyfikuj ukryte zachowania zabezpieczające, które podtrzymują lęk.

Szkic ma charakter pomocniczy przed sesją; właściwe tempo i bezpieczeństwo ćwiczeń ekspozycyjnych zawsze zatwierdzasz ze swoim psychoterapeutą (kryzys: 116 123, 112).

Zasady budowania użytecznej drabinki sytuacji lękowych

  1. 01

    Użyj subiektywnej skali napięcia SUDS od 0 do 100 punktów

    Przypisz każdej sytuacji przewidywany poziom dyskomfortu, tak aby między kolejnymi szczeblami nie było ogromnych przeskoków paraliżujących działanie.

  2. 02

    Zmieniaj parametry: czas trwania, odległość i obecność wsparcia

    Jeśli wejście do zatłoczonego sklepu w sobotę to 90/100, to pięć minut w małym sklepie we wtorek rano może wynosić osiągalne 40/100.

  3. 03

    Wypisz swoje ukryte „koła ratunkowe” (zachowania zabezpieczające)

    Trzymanie telefonu przy uchu, stanie wyłącznie przy drzwiach wyjściowych czy pisanie słowa w słowo skryptu rozmowy przeszkadzają mózgowi przekonać się, że jesteś bezpieczny.

  4. 04

    Zapisz konkretną prognozę lękową przed wykonaniem kroku

    Zanotuj dokładnie, czego obawia się umysł (np. „zemdleję”, „wyśmieją mnie”), aby po ćwiczeniu porównać przewidywanie z realnym wynikiem.

Przykład działania

Problem zgłoszony do rozpisania przed kolejną sesją CBT

Panicznie unikam jedzenia w obecności innych ludzi w pracy i restauracjach (95/100). Jem tylko sam przy zamkniętych drzwiach (0/100). Nie mam pomysłu na stopnie pośrednie dla mojej terapeutki.

Robocza propozycja 6-stopniowej drabinki SUDS do weryfikacji z terapeutą

• 25/100 – Wypicie herbaty lub kawy z kubka w kuchni biurowej, gdy w środku jest jedna dobrze znana koleżanka. • 40/100 – Zjedzenie małej, łatwej przekąski (np. banana lub batona) na ławce w parku w pewnej odległości od przechodniów. • 55/100 – Zamówienie kawy i małego ciastka w spokojnej kawiarni w godzinach porannych przy stoliku na uboczu. • 70/100 – Wspólny prosty lunch (kanapka/sałatka) w pokoju socjalnym z 1–2 zaufanymi osobami z zespołu. • 85/100 – Wyjście z partnerem lub przyjacielem do średnio wypełnionej restauracji na danie jedzone sztućcami. • 95/100 – Udział we wspólnym obiedzie całego zespołu przy jednym stole bez siadania na samym brzegu.

Każdy wielki lęk da się pociąć na mniejsze plasterki za pomocą miejsca, czasu, rodzaju czynności i liczby osób wokół.

Najczęściej zadawane pytania

Od którego szczebla drabinki zaczyna się ćwiczenia ekspozycyjne w terapii?

Nigdy od szczytu. Pracę zaczyna się zazwyczaj od sytuacji ocenianych na umiarkowane 30–40 punktów w skali 100, które budzą lekki dyskomfort, ale dają wysoką szansę powodzenia.

Czy jednorazowe wykonanie kroku z drabinki wystarczy, by pójść wyżej?

Zwykle dany szczebel powtarza się kilkukrotnie w różnych okolicznościach, aż umysł utrwali nową informację, że sytuacja jest bezpieczna lub możliwa do zniesienia.

Co zrobić, jeśli podczas zaplanowanego ćwiczenia lęk okaże się znacznie wyższy niż zakładałem?

Nie traktuj tego jak porażki – zapisz, co dokładnie podbiło trudność, i na najbliższej sesji wspólnie z terapeutą dodajcie dodatkowy stopień pośredni.

Dowiedz się więcej

Powiązane poradniki i wyjaśnienia do tego zadania