Przejdź do treści

Przećwicz defuzję poznawczą i wybór działania zgodnego z wartościami w ACT

Zauważ moment „sklejenia” z natrętną myślą, zrób krok wstecz i zaplanuj jeden mały ruch w stronę ważnych dla Ciebie wartości mimo dyskomfortu.

Ćwiczenie ma charakter edukacyjny i wspiera praktykowanie uważności z terapii ACT; nie zastępuje psychoterapii ani pomocy kryzysowej (116 123, 112).

Cztery kroki odzyskiwania swobody wyboru wobec natrętnej narracji

  1. 01

    Nazwij zjawisko fuzji: traktujesz myśl jak rozkaz

    Gdy jesteś w fuzji, patrzysz PRZEZ myśl jak przez ciemne okulary; defuzja polega na zdjęciu okularów i spojrzeniu NA myśl z życzliwym dystansem.

  2. 02

    Poprzedź zdanie formułą: „Zauważam, że mój umysł podsuwa mi myśl...”

    To proste przesunięcie językowe przypomina, że jesteś osobą obserwującą swoje myśli, a nie treścią samej samokrytycznej opowieści.

  3. 03

    Sprawdź użyteczność myśli zamiast jej prawdziwości

    Zamiast godzinami debatować z głową, czy masz rację, zapytaj: „Dokąd zaprowadzi mnie mój dzień, jeśli teraz całkowicie posłucham tej myśli?”.

  4. 04

    Wybierz jeden mały krok zgodny z kierunkiem swoich wartości

    Wartości są jak kierunek kompasu (np. bycie obecnym rodzicem, uczciwość, ciekawość) – możesz zrobić ku nim pięciominutowy krok nawet wtedy, gdy lęk jedzie z Tobą na tylnym siedzeniu.

Najczęściej zadawane pytania

Czy techniki defuzji poznawczej mają sprawić, że niechciana myśl natychmiast zniknie?

Nie – próba pozbycia się myśli za pomocą defuzji szybko zamienia ją w kolejną walkę. Celem jest sprawienie, by obecność myśli nie blokowała Ci robienia tego, co ważne.

Kiedy defuzja poznawcza sprawdza się lepiej niż klasyczne podważanie dowodów?

Szczególnie przy uporczywych ruminacjach, pytaniach egzystencjalnych bez pewnej odpowiedzi („a co jeśli za rok zachoruję?”) oraz starych, dobrze już przeanalizowanych historiach samokrytyki.

Jak odróżnić własne autentyczne wartości od „powinności” wpojonych przez otoczenie?

Wpojone powinności niosą ciężar przymusu i lęku przed oceną innych, natomiast własne wartości zachowują dla Ciebie sens nawet wtedy, gdyby nikt z zewnątrz nie bił za nie braw.

Dowiedz się więcej

Powiązane poradniki i wyjaśnienia do tego zadania